Podkręcamy A64 - FAQ

6. Dobra, dobra, ale ja chcę podkręcać!

Zanim zaczniemy poważnie myśleć o przetaktowywaniu, musimy zapewnić odpowiednie warunki "termiczne" naszym podzespołom. Podstawową czynnością jest zmiana fabrycznej pasty termoprzewodzącej z mostka (tyczy się to szczególnie NF4!) - zazwyczaj jest ona marnej jakości (lub w ogóle jej tam nie ma!) i pokrywa tylko część układu. Można także pokusić się o założenie jakiegoś innego radiatora, szczególnie w przypadku zastosowania przez producenta małego i głośnego wiatraczka - zyskamy ciszę i lepsze chłodzenie. Po takim zabiegu temperatura powinna nam nieco spaść.

Ciekawe chłodzenie nF3 - żółty Zalman + 4 Heatpipe z dwoma riadiatorkami.

Następnie powinno się znaleźć wszystkie mocno grzejące się elementy na naszej płycie głównej. Polecam następująca metodę: Włączamy na 2 godziny naszą ulubioną grę - im bardziej wymagająca tym lepiej! Po takiej rozrywce dotykamy palcem po kolei wszystkich elementów płyty głównej (układy, mosfety itp.) - jeśli "macając" kolejna część zauważymy, że jest ona wyjątkowo nagrzana... powinniśmy zapewnić scalakowi jakiś nawiew bądź przykleić do niego mały radiator - dotyczy to szczególnie mosfetów przy procesorze!

Po takim przygotowaniu naszej maszyny możemy zabrać się za podkręcanie. Pierwszą, rzeczą jaką powinniśmy zrobić po wejściu do BIOSu to wyłączanie udogodnienia Cool & Quiet - dość często przeszkadza w O/C. Następnym krokiem powinna być zmiana mnożnika Hyper Transport (może być oznaczony jako LDT/FSB Frequency). Na początek polecam x3 - da to nam możliwość bezproblemowych manewrów z FSB do 300MHz+ dla S939 (fabrycznie HTT 1000MHz - 5x200) i ~270 dla 754 (fabryczne HTT800 - 4x200).

• Na początku powinniśmy sprawdzić z jakim maksymalnym FSB (HTT) pracuje nasza płyta główna. Posiadacze produktów DFI mogą ominąć ten punkt. W domowych warunkach po prostu nie ma możliwości na osiągnięcie maksymalnej częstotliwości płyty. Zmniejszamy mnożnik procesora do x5 i ustawiamy najniższy dzielnik pamięci (div 100MHz). Dzięki takiemu zabiegowi wykluczymy możliwość ograniczenia naszej płyty głównej przez inne, jeszcze nie sprawdzone pod względem O/C podzespoły. Podwyższamy FSB co 10MHz, każdorazowo sprawdzając stabilność komputera np. SPI 1M. Po bezbłędnym przejściu testu podnosimy szynę o kolejne 10MHz znowu sprawdzając stabilność. Jeśli system się nie załaduje, lub SuperPi nie przejdzie całego testu obniżamy powoli magistralę i sprawdzamy już nieco dłużej stabilność komputera (poniżej podaje listę programów do sprawdzania stabilności). Możemy podwyższać napięcie na mostku, oraz jeszcze bardziej obniżyć mnożnik HT np. do x2.5. Po ustaleniu maksymalnego FSB (HTT) płyty możemy przejść dalej.

DFI Lan Party UT nF3 250Gb - widok na część opcji w BIOSie.

• Teraz sprawdzamy jak szybko są w stanie pracować nasze pamięci. Ustawiamy najwyższy mnożnik pamięci (div 200MHz), mnożnik procesora zostawiamy na x5. Teraz pamięci pracują z taką samą częstotliwością jak nasze FSB. Podwyższamy je o 10MHz i sprawdzamy stabilność. Możemy podwyższać napięcie vdimm oraz zmieniać timingi (więcej o timingach w temacie z serii wszystko o - RAM OC, timingi) - jak widać możliwości jest bardzo wiele. Należy także sprawdzać jakie ustawienia są wydajniejsze. Pamięci pracujące na CL3-4-4-11 260MHz wcale nie muszą być szybsze od CL2-3-3-8 220MHz - należy sprawdzić indywidualnie jak będzie najwydajniej. Jeśli nie znamy dobrze naszych pamięci mamy zabawę na kilka godzin.
• Czas na najważniejsze czyli procesor. Ustawiamy pamięci najniżej jak to możliwe (div 100MHz), natomiast mnożnik procesora na najwyższa wartość. Dzięki temu nie będą nam przeszkadzać pamięci. Tradycyjnie powoli podnosimy magistralę sprawdzając system SPi 1M do odnotowania pierwszych błędów. Należy potem powoli obniżać FSB i testować komputer StressPrime2004 (Prime95). Możemy "po drodze" zmieniać vcore, jednak nie powinno się przekraczać wartości o których pisałem wyżej! Należy pamiętać także o temperaturze, szczególnie jeśli używamy BOX'owego lub innego, średnio wydajnego chłodzenia! Po ustaleniu maksymalnej stabilnej częstotliwości procesora czas dostosować do niego nasze pamięci. Ściągamy program A64 MemFreq, który nam w tym pomoże. Nie będę nawet starał się tu tłumaczyć w jaki sposób jest ustalana częstotliwość dla pamięci - niepotrzebnie tylko namieszam wszystkim w głowach, a nie oto w tym chodzi. Zainteresowani zapewne już dokładnie wiedzą na czym to polega. Wpisujemy nasze FSB, oraz mnożnik, np. 300x9. Zakładamy, że nasze pamięci potrafią pracować stabilnie z częstotliwością 250MHz. Szukamy odpowiedniego dzielnika. Mając płytę DFI musimy zaznaczyć opcje DFI - pojawią się dodatkowe dzielniki niedostępne dla produktów innych producentów. W tym przypadku najodpowiedniejszym będzie div 166MHz - da on nam częstotliwość pracy pamięci na poziomie 245MHz. Zapas kilku MHz pozwoli jeszcze trochę zaostrzyć timingi lub obniżyć napięcie vdimm.

Po podkręceniu naszego komputera trzeba obowiązkowo sprawdzić jego stabilność -chyba nie chcemy co chwilę oglądać "blue screenów" i samoczynnie resetujacego się komputera? Poszczególne elementy zestawu mogą pracować "pojedynczo" na danych wartościach, a razem niekoniecznie. W celu potwierdzenia pełnej stabilności polecam zrobienie SuperPI 32M, StressPrime2004 blend test (kilka godzin), oraz jakiś test 3D - bardzo dobrze nadaje się do tego CS:S lub 3DMark01 w pętli. Po bezbłędnym zaliczeniu takiego testu możemy cieszyć się z podkręcenia naszego komputera z AMD64 na pokładzie. Nie polecam zostawiania programów testujących stabilność na noc - w dzień temperatura otoczenia jest trochę wyższa, co może zaważyć na stabilności komputera.

7. FAQ czyli trudne i jeszcze trudniejsze pytania.

AMD64 mają odblokowany czy zablokowany mnożnik?
- A64 posiadają odblokowany mnożnik, jednak tylko w dół. Oznacza to, że możemy tylko obniżać jego wartość poniżej fabrycznego, nie ma możliwości jego podwyższenia. Mając procesor z mnożnikiem fabrycznym x10 możemy ustawić x10, x9, x8, x7 itd., ale już próba z x11 nie powiedzie się. Athlony FX jako jedyne posiadają w pełni odblokowany mnożnik w zakresie od x4 do x25.

Moja płyta główna posiada dziwne ustawienia z procentami dla napięcia vcore. O co w tym chodzi?
- Taki procent oznacza o ile zostanie podniesione napięcie procesora względem ustawionego w danej chwili. Zakładając że mamy ustawione 1.400V po ustawieniu +10% (może być oznaczone również jako *110%) napięcie podskakuje nam o 10% względem 1.400V dając 1.540V (1.4 x 0.1 = 0.14, 1.4 + 0.14 = 1.54). Analogicznie postępujemy przy innych wartościach.

Czy można stosować mnożniki połówkowe, np. x8.5?
- Można, jednak lepiej trzymać się liczb całkowitych.

Pamięć zawsze miała duże znaczenie w wydajności komputera. Czy w A64 jest tak samo?
- Częstotliwość i timingi pamięci w A64 mają małe znaczenie - lepiej skupić się na taktowaniu procesora, bo on daje największy przyrost wydajności całego komputera. Różnica między S754 i S939 nie jest także tak duża jakby mogło się wydawać (single vs. dual channel).

Czy sposób podkręcania S939 i S754 różni się od siebie?
- Obydwa typy procesorów podkręca się na tej samej zasadzie, w S939 należy tylko pamiętać o trybie dual channel.

Jakie pamięci do podkręcania kupić do zestawu z A64?
- Polecam pamięci oparte o układy Samsung TCCD oraz Winbondy BH-5, BH-6 oraz UTT. Odradzam natomiast Hynixy D43 - czasem są z nimi problemy na NF4. Należy także pamiętać ze układy o pojemności 256MB mają lepsze właściwości OC niż większe moduły!

Posiadam niemarkowe moduły pamięci, które nie chcą się przetaktowywać, jednak chce podkręcić swój komputer. Nie będą one mnie ograniczać?
- Takie pamięci nie będą ogranicznikiem dla innych podzespołów. Wystarczy ustawić odpowiednio niski dzielnik pamięci (jego wartość zależy od częstotliwości naszego podkręconego procesora), a będą one pracować na swoich standardowych parametrach.

Jaki wybrać "numerek" procesora do O/C?
- Moim zdaniem powinno się wybierać najtańszy model, czyli 2800+ dla S754 oraz 3000+ dla S939 - nie warto dopłacać do wyższych modeli, mnożnik o x1 większy nie robi żadnej różnicy w O/C. Oszczędzone pieniądze lepiej zainwestować w inne ważne podzespoły.

Po wejściu do ustawień timingów pamięci w BIOSie zbladłem. Jak to wszystko poustawiać?!
- Sprawa z dobraniem odpowiednich timingow alpha jest bardzo skomplikowana. Ustawienia zależą nie tylko od rodzaju zastosowanych w pamięciach kości, ale również od pojemności modułu i producenta pamięci. Może niedługo opiszę co i jak :)

W moim Athlonie XP szyna FSB musiała pracować synchronicznie z pamięciami. Czy tu jest tak samo?
- W K8 częstotliwość pamięci i FSB nie są ze sobą powiązane. Są to dwie oddzielne szyny, nie ma również strat wydajności wynikających z "asynchronicznej" pracy pamięci i FSB.

Czy wyższe FSB (HTT) oznacza wyższą wydajność?
- Miedzy FSB 200, a 400 nie będzie żadnej różnicy wydajności, zakładając że mamy tak samo taktowany procesor i pamięci.

Jak ma się częstotliwość HT do wydajności?
- Częstotliwość HT jest nieistotna. Różnica w wydajności między np. 1000MHz, a 500MHz jest równa 0% (w porywach do 0.2%).

8. Przydatne programy

• A64MemFreq - obliczanie częstotliwości procesora oraz pamięci, pomaga dobrać odpowiedni dzielnik, bardzo przydatny.
• SP2004 - tester stabilności, nowa wersja popularnego prime95. Bardzo mocno grzeje procesor.
• SuperPI mod 1.4 - bardzo dobry benchmark jak i tester stabilności.
• CPUZ - chyba nie trzeba przedstawiać. Podstawowe informacje o CPU, MoBo i pamięci.
• A64 Tweaker XT- zmiana ustawień pamięci spod Windowsa.

9. Słowniczek:

• HTT - FSB
• NB - mostek północny
• SB - mostek południowy
• CPU - procesor
• MEM - pamieć RAM
• HT - Hyper Transport
• div xxx - dzielnik pamięci xxx
• MOBO - płyta główna
• Vcore - napięcie procesora
• Vdimm - napięcie pamięci

MaSell