...::: RAM O/C, timingi :::...
Pamięć DDR - podkręcanie, timingi, ustawienia, wybór
Na początek trochę teorii
Pamięć RAM (ang. Random Access Memory) - podstawowy rodzaj pamięci o dostępie swobodnym, w której przechowana jest całość lub część bieżąco wykonywanego programu. RAM jest dużo szybszy (tzn. ma znacznie krótszy czas dostępu liczony w nanosekundach) od pamięci masowych takich jak dyski twarde, napędy CD-ROM czy napędy dyskietek.
W dzisiejszych czasach najpopularniejsze są moduły o następujących pojemnościach: 128MB, 256MB, 512MB, 1024MB (1GB)
Szybkość układów
Podstawowym parametrem szybkości pracy pamięci DDR jest ich częstotliwość. Wyróżniamy następujące typy:
Można także spotkać pamięci w nieoficjalnym standardzie, np PC 3700, PC 4200. Są one z reguły firmowe i bardzo drogie.
Co, jak i dlaczego - częstotliwość
Platforma K7
Pamięć najwydajniej pracuje w trybie synchronicznym z FSB. Robimy to poprzez zaznaczenie w BIOS-ie trybu pamięci jako 1:1/100% (w zależności od posiadanej płyty). Pamięć będzie "się podkręcać" wraz z podnoszeniem szyny FSB. Podkręcając komputer nigdy nie ustawiamy trybu asynchronicznego, ponieważ strata wydajności jest bardzo duża w porównaniu z trybem synchronicznym. Na tej platformie bardzo ważną rolę odgrywają timingi, powinny być jak najniższe (instrukcja poniżej). Do płyt głównych opartych na NF2 nie powinno się stosować ustawienia CAS (CL) 3! Może to spowodować niestabilność/problemy ze sprzętem. Tryb Dual channel ma znikomy wpływ na wydajność.
Intel
Na tej platformie timingi mają marginalne znaczenie, nie wpływają znacząco na wydajność. Powinniśmy ustawić pamięć by częstotliwość była jak największa, nie patrząc na synchroniczność z FSB i timingi (w granicach rozsądku). Robimy to korzystając z dzielników/mnożników np. 2/3, 3/4, 5/4. Tryb Dual DDR jest konieczny, bez tego komputer będzie się "dusić".
Platforma K8
Timingi jak i FSB są ważne. Powinniśmy posiadać jak najwyższe fsb, przy CL nie gorszym niż 2.5. Pamieć nie musi działać synchronicznie z FSB. Ustalamy jej częstotliwość za pomocą dzielników. S939 koniecznie musi posiadać pamięci w Dual channel, S754 nie obsługuje Dual channel.
Timingi
Drugim ważnym elementem wpływającym na szybkość pracy pamięci są tzn. timingi. Są to najprościej mówiąc opóźnienia RAM-u, a jak wiadamo im mniejsze opóźnienia tym lepiej (w przypadku pamięci - szybciej). Wyróżniamy 4 podstawowe timingi:
- CAS latency (CL) - najważniejszy parametr, ma największy wpływ na wydajność (2.0/2.5/3.0).
- RAS-to-CAS Delay - parametr mający znaczący wpływ na wydajność, jednak nie w takim stopniu jak CAS (2/3/4/5)
- RAS Precharge Time (tRP) - jak wyżej (2/3/4/5)
- Row Active Time - parametr mający znikłe znaczenie na wydajność, działa na nieco innych zasadach (więcej poniżej) (5/6/7/8/9/10/11)
Co, jak i dlaczego - timingi
Timingi przedstawia sie w kolejności takiej jak napisałem powyżej, czyli CAS-RAStoCAS-RasPT-tRAS, wygląda to np. tak: 2.5-3-3-8. Timingi powinny być jak najniższe, takim "ideałem" jest 2-2-2-X. Dlaczego jest na końcu X? Ostatni timingi zachowuje sie inaczej niż inne, jego wartość nie musi być jak najmniejsza. W zależności od platformy, szyny FSB i reszty timingów, ten parametr powinien być ustawiony inaczej w celu zapewnienia największej wydajności. Dla FSB <200 najwydajniej jest jako suma trzech pierwszych timingów, np jak mamy 2-3-3 to tRAS ustawiamy na 8(2+3+3). Przy szynie 200-230 najwydajniej jest przy ~11 lub jak wcześniej - sumie pierwszych trzech. Wynika to z różnorodności platform i pamięci. FSB rzędu 250 wymaga dużego tras, 11 a czasem nawet 14. Przy bardzo wysokiej szynie (270+), znów najwydajniejsze jest niskie tras, suma trzech timingów lub nawet jeszcze niższe. Generalnie mówiąc timingi zależą głownie od konkretnych pamięci oraz rodzaju całej platformy, Dlatego najlepiej sprawdzać wydajność samemu.
Podczas podkręcania szyny może zdarzyć się, że zaczną nas ograniczać pamięci. Należy w takim wypadku podnieść im napięcie zasilające vdimm o 0.1v i dalej podkręcać. Możemy je spokojnie podnosić do poziomu 2.9V - pamięć jest bardzo tolerancyjna, temperatura układów nie wzrasta mocno. Kolejnym ogranicznikiem, mogą być zbytnio wyżyłowane timingi pamięci, należy je nieco obniżyć i próbować dalej. To czy będzie się nam opłacać obniżyć nieco timingi kosztem szyny, czy dokładnie na odwrót zależy od konkretnego przypadku - musimy przetestować to sami. Poniżej przedstawię ustawienia timingów, od najlepszych do najgorszych (ostatni timing ustawiamy po przeprowadzeniu indywidualnych testów):
- 2-2-2
- 2-3-3, 2.5-2-2
- 2.5-3-3
- 2.5-4-4, 3-3-3
- 3-4-4
- 3-5-5
Jakie pamięci kupić?
Aby odpowiedzieć właściwie na to pytanie musimy określić do czego i na jakiej platformie będziemy używać RAM-u.
Aktualnie dostępne są trzy godne polecenia, dość popularne kości, które licznie występują w produktach takich firm jak Kingston, OCZ, Corsair, Geil i innych (kolejność alfabetyczna):
- Hynix D43 - Pamięć będąca od dłuższego czasu na rynku. Jej cechy to dość słabe timingi, które rekompensuje wysokim FSB (250-280MHz). Pamięć ta nie lubi zbyt wysokiego vdimm (ok 3-3,1v max). Więcej o tych pamięciach można dowiedzieć się z tekstu Pepe2k o Hynixach D43 . Bardzo ważną zaletą jest niska cena.
- Samsung TCCD - Stosunkowo nowe pamięci, bardzo szybko zostały polubione przez overclockerów. Jej zaletami jest możliwość ustawienia ostrych timingów (2-2-2) przy niskiej magistrali (<220), oraz wręcz kosmicznego FSB (330MHz) po pogorszeniu timingów. Napięcie powyżej 3V nie zmienia właściwości overclockerskich. Największa wadą jest wysoka cena modułów.
- Winbond BH-5/6 - Od dłuższego czasu nie produkowane moduły, uważane za najlepsze pamięci jakie kiedykolwiek powstały (też tak uważam). BH-5 są teoretycznie lepsze od BH-6, w praktyce wygląda to różnie. Kości potrafią uzyskać magistralę 250-280mhz przy super ostrych timingach (2-2-2-5). W przeciwności do TCCD i D43, dodatkowe napięcie bardzo im pomaga. Ostatnio coraz trudniej dostępne, cena zależy od szczęścia.
- Do pracy z każdą platformą z FSB do 200MHz polecam pamięć Goodram. Tak Goodram. Mimo iż firma nie jest najwyższych lotów to produkuje bardzo dobre (w swojej klasie) pamięci. Ostatnio słyszałem o wielu przypadkach, że Goodramy przewyższały w osiągach sporo droższe i markowe pamięci.
Mam nadzieję, że komuś pomogłem tym krótkim i bardzo pobieżnym poradnikiem. Jest on oparty o moją wiedzę i doświadczenia z pamięciami.
UWAGA:
Serwis Dzikie.NET ani autor nie ponoszą odpowiedzialności za szkody powstałe w wyniku zastosowania się do porad zawartych w artykule.
Masell
Gigabyte 3D Aurora 570 - krótka recenzja