Pojedynek na szczycie! Nowy Zalman w natarciu!

Platforma oraz procedura testowa

W przeciwieństwie do ostatniego testu jaki wykonywałem (Thermaltake Polo 735), tym razem, po głębokich przemyśleniach i licznych sugestiach, postanowiłem zmienić procedurę oraz podrasować odrobinę procesor wygrzewający naszych zawodników. Najważniejsza zmiana, to wykonywanie testów w zamkniętej, stojącej pionowo (teoretycznie dla zestawów wykorzystujących technologię Heatpipe ma to znaczenie) i wentylowanej obudowie Midi Tower marki Codegen (sprawuje się wyśmienicie, proszę bez głupich komentarzy!). W jej wnętrzu znalazł się zasilacz NeoTEC Maximus 440W (wentylator podłączony pod 7 V, na cały okres testów) oraz wentylator AKASA Amber 80 mm umieszczony na tylniej ściance. Prócz tego całkowicie usunąłem zatoki 5,25" na napędy oraz jedną z zaślepek z przodu, na samym dole obudowy, aby wentylatory mogły zasysać świeże powietrze właśnie stąd. Tam też, przed wlotem, umieściłem czujnik temperatury otoczenia. Pozostałe otwory w całej obudowie zostały zaklejone. Dzięki temu uzyskaliśmy idealnie ukierunkowany przepływ powietrza wewnątrz. Zdjęcie poniżej.

Kolejnym zabiegiem było również obniżenie taktowania rdzenia i pamięci karty graficznej (do najniższych wartości), napięcia oraz taktowania pamięci RAM oraz napięcia na mostku Wszystko po to, aby podzespoły te nie generowały niepotrzebnego, dodatkowego ciepła w obudowie. Prócz tego na układach zasilających procesor umieściłem radiatory Cooler Master, ponieważ bez tego rozgrzewały się nawet do 85^oC (podziękowania dla sklepu Cooling za ich podarowanie!).
Na powyższym zdjęciu widać także kilka kart rozszerzeń PCI, które podczas testów były usunięte, a otwory z tyłu obudowy zasłonięte zaślepkami. Poniżej spis podzespołów platformy testowej (sprzęt osobisty).

Wykorzystany procesor, to Athlon64 na rdzeniu Newcastle i podstawce s754 (0.13 mikrona, 512 cache L2). Na potrzeby testu został odpowiednio "rozgrzany". Taktowanie podniesiono jedynie do 2.35GHz z fabrycznych 2GHz (więcej nie potrafił... a szkoda!). Dodatkowo, napięcie zasilające rdzeń ustawiłem na 1.7 V (fabrycznie 1.5 V). Podczas dużego obciążenia płyta główna podawała odrobinę więcej (średnio zmierzone 1.78 V!), w czasie spoczynku z pomiarów wynikało, że napięcie średnio wynosi 1.69 V, czyli idealnie. Co ciekawe, tak "ciepłego" procesora nie potrafiły schłodzić niektóre z testowanych zestawów (np. seria Zalman 7xxx przy minimalnych obrotach)... przegrzewał się i zawieszał podczas testów. Dlatego część coolerów w teście pracuje tylko na maksymalnych obrotach...

Uprzedzam Wasze pytania dotyczące temperatur rdzenia - cyferki nie kłamią! Sam byłem zaskoczony tak wysokim ich poziomem i podczas jednego z testów (AC Freezer64) sprawdziłem temp. zewnętrznym czujnikiem (udało mi się go umieścić na odpromienniku, ze względu na małą podstawę coolera). Wyniki mówiły same za siebie... przyczyn można doszukiwać się np. w dużym napięciu zasilającym rdzeń (czasami podskakiwało nawet do wartości 1.8 V) lub źle zmontowanym procesorze (fabrycznie niepoprawnie założony odpromiennik)... ale dla nas jest to najmniej ważne.

Podczas testów wykorzystałem pastę termoprzewodzącą Arctcic Silver 5 z dużą zawartością srebra. Do testów dostarczono dwie tubki, wykorzystaliśmy tą większą (starczyła na cały test i jeszcze sporo zostało!). W tym miejscu również chciałbym podziękować sklepowi Cooling.pl.
Według mnie tylko ta pasta gwarantowała najmniejszą oporność termiczną zaraz po instalacji (niestety czas nie pozwolił na 200 godzinne wygrzewanie pasty, tak jak sugerują niektórzy producenci). Zaraz po zamontowaniu chłodzenia, każdorazowo, procesor był wygrzewany przez godzinę, dopiero później przeprowadzałem testy. Każdy zawodnik naszego testu miał dwie szanse - zakładany był dwukrotnie, a do wyników ostatecznych brany był ten lepszy. Miało to wykluczyć ewentualne błędy podczas montażu (nie ma ludzi nieomylnych). W przypadku niektórych konstrukcji (m.in. najnowszy Zalman, montaż, dla 100% pewności, przeprowadzono więcej niż dwa razy). Najwyższą różnicę z dwukrotnego testu tego samego chłodzenia uzyskał zestaw Zalman 7700-AlCu, wynosiła ona aż 2^oC (błąd przy montażu). W pozostałych przypadkach wyniki różniły się tak niewiele, że można by je nawet pominąć (np. w wypadku najnowszego Zalamana, różnica pomiędzy dwoma różnymi egzemplarzami, które miałem okazję testować, wyniosła 0.6^oC)!

Oprogramowanie wykorzystane podczas testów to m.in. SpeedFan w wersji 4.24 do pomiaru i zapisywania do pliku temperatury rdzenia oraz obrotów wentylatora, Lämpömittari do notowania temperatury otoczenia z zewnętrznego czujnika podłączonego pod port COM oraz Prime95 służące rozgrzewaniu procesora (test "In-place large FFTs"). Test pod obciążeniem (test Stress) i w spoczynku (test Idle) trwały po około półtorej godziny, z czego wyniki były zapisywane dopiero po 45 minutach, czyli w połowie. Test w spoczynku wykonywano około godzinę po całkowitym zakończeniu testów obciążeniowych.
Ważne! Każdy z wentylatorów podczas pracy był podłączony do kontrolera Fan Mate 2, który oferuje zakres napięć 5-11 V, czyli możliwe i raczej pewne jest, że zmierzone maksymalne prędkości obrotowe konkretnych wentylatorów, w porównaniu do danych podawanych przez producenta trochę się różnią.

Inne pomiary

Obiecywałem wcześniej, że prócz wykresów i tabel z temperaturami, zamieszczę także inne, równie ciekawe i potrzebne informacje. Zmierzyłem między innymi prędkość obrotową większości z wentylatorów (w niektórych przypadkach był to niemożliwe, więc na wykresie brakuje kilku danych). Dodatkowo wprowadziłem malutkie porównanie głośności, oczywiście oparte na moich subiektywnych odczuciach, ponieważ nie dysponujemy profesjonalnym sprzętem pomiarowym, dlatego proszę je traktować z dystansem. Na koniec prezentuję jeszcze dane dotyczące wysokości każdego z coolerów w postaci wykresu. Pomocne to będzie przede wszystkim dla użytkowników posiadających wąskie obudowy... zacznijmy od pomiaru prędkości obrotowej!

Pierwsze dwa miejsca to zestawy zaopatrzone w ten sam wentylator i, co dziwne, różnica między nimi jest dość spora. Według producenta prędkość powinna wynosić około 4000 RPM, pamiętajmy jednak, że każdy z wentylatorów był podłączony do kontrolera Fan Mate 2, który maksymalnie dostarczał 11 V napięcia. Na dalszych miejscach produkty Zalmana, AKASA i Arctic Cooling. Najwolniej przy maksymalnym napięciu obracała się 120 milimetrowa "dmuchawa" z zestawu Big Typhoon. Przy 5 V ledwo się kręcił, a płyta główna nie pozwoliła na odczyt tak niskiej wartości prędkości obrotowej. Warto też wspomnieć, że zazwyczaj, choć nie zawsze, w parze z prędkością obrotową wentylatora, idzie jego wydajność (ilość powietrza jaką jest w stanie przepompować).
Przejdźmy teraz do subiektywnej oceny (organoleptycznej) głośności. Wziąłem pod uwagę tylko maksymalne obroty, ponieważ przy minimalnych (napięcie 5-7 V) wszystkie są ciche. Obowiązuje nas skala 6 punktowa: 1 punkt oznacza wentylator niesłyszalny z kilkunastu centymetrów, 2 - bardzo cichy, 3 - znośny, słyszalny, natomiast 4 i 5 to wentylatory głośne, uciążliwe i dlatego największą cyferkę otrzymują dmuchawy typu "ruska suszarka mamy"... wartość 0 otrzymuje zestaw pasywny, w tym wypadku Ninja.

Najwolniej kręcący się wentylator z całej stawki, czyli ten z TT Big Typhoon, jeżeli chodzi o generowany hałas, wypada wyśmienicie! Z pełnym przekonaniem mogę napisać, że jest niesłyszalny z kilkunastu centymetrów! Osoby, które zdecydują się na zakup tego zestawu uprzedzam, że nie warto obniżać napięcia zasilającego, ponieważ bardziej cichy i tak już nie będzie, a wydajność drastycznie spadnie. Pozostali z oceną "2" to ciche konstrukcje, w ich wypadku hałas generuje głównie powietrze przepływające przez gęsto użebrowane radiatory. Najnowszy Zalman wbrew zapewnieniom producenta nie jest super cichy, taki staje się dopiero po obniżeniu obrotów. Większy Evo też przy maksymalnych obrotach nie należy do cichutkich, w jego wypadku również pomaga obniżenie napięcia zasilającego. Całkowicie poza stawką dwa modele AKASA... tak jak pisałem, identyczny, dołączony do zestawów wentylator, obracający się z prędkością prawie 4000 RPM, jest potwornie głośny! Na koniec wysokość zamontowanych coolerów!

I tutaj standardowo - najwyższe konstrukcje, to te wyposażone w Heatpipe, budową przypominające wieże. Na ostatnie 3 modele powinni uważać użytkownicy z wąskimi obudowami. Przypominam, że odległość podana na wykresie mierzona była od powierzchni laminatu do najwyższego punktu konstrukcji. Ninja na samym końcu, ponieważ wentylator musiałem zamontować od strony zapinek, więc trzeba było go odrobinę podnieść i dlatego wystawał około 1 cm ponad sam radiator.